ПЕРШАЕ ўпамінанне аб Шчучыне адносіцца да канца XV стагоддзя. Дакладная дата заснавання не ўстаноўлена. Але вядома, што заснаваны ён магнатамі Радзівіламі, а пазней стаў уласнасцю князёў Друцка—Лябецкіх і ўжо ў XVI стагоддзі быў мястэчкам.

У тыя далекія часы і пазней у Шчучыне развіваліся такія рамёслы, як швейнае, рымарскае, выраб шлейнай вупражы, сёдлаў.

Характарыстыку мястэчку дае энцыклапедычны слоўнік, выдання 1904 года: «Шчучын — мястэчка Віленскай губерні Лідскага павету ў 48 вярстах ад павятовага горада. Жыхароў 1692, дзве праваслаўных царквы, каталіцкая царква, тры яўрэйскія малітоўныя дамы, два вучылішчы, 40 крам, штотыдневыя базары, паштовае аддзяленне».

3 верасня 1939 года Шчучын — цэнтр раёна, з 31 жніўня 1962 года — горад. 
Да пачатку мінулага стагоддзя мястэчка ў сваёй цэнтральнай частцы склалася ў рэгулярную сістэму восевай кампазіцыі. Трэба адзначыць удалае размяіцчэнне абодух культавых будынкаў ў плане горада. Узведзеныя на броўцы рэльефа, якая рэзка паніжаецца да поймы ракі і сажалкі, яны нібы адкрываюць панараму горада пры ўездзе з боку Гродна.

Акрамя таго, стваралася візуальная сувязь паміж касцёлам, царквой і княскім палацам, рззмешчаным на правым беразе р. Тур'і. Але гэтая сувязь была парушана, калі на ўзгорку, каля царквы быў узведзен будынак рэстарана «Шчучын», які, дарэчы, ніякай архітэктурнай каштоўнасці не мае.

Важнае месца ў планіроўцы Шчучына належыць вадаему. Нягледзячы на невялікі размер, ён знаходзячыся ў абрамленні пакуль яшчэ да канца не знішчаных дрэў, стварае своеасаблівы ландшафт, які ўзаемадзейнічае з архі-тэктурнымі помнікамі горада.

 На нашай роднай Беларусі вельмі шмат адметных мясцін, знакамітых сваёй гістарычнай і культурнай спадчынай. Гэта і наднёманская Гародня, і слаўная Полацкая зямля, і старажытны Навагрудак, і славуты Мінск, і многія іншыя цэнтры станаўлення і развіцця беларускага народа. Значнае месца сярод іх займае і Шчучыншчына — край многавекавой багацейшай гісторыі.

Важнай падзеяй у жыцці нашага краю з'яўляецца ўтварэнне 15 студзеня 1940 года Шчучынскага раёна. Тэрыторыя яго знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Гродзенскай вобласці, мяжуе на поўначы з Літвой, на захадзе з Гродзенскім, на ўсходзе і поўдні з Воранаўскім, Лідскім, Дзятлаўскім і Мастоўскімі раёнамі.

Большая частка Шчучынскага раёна размешчана ў межах Лідскай раўніны, утворанай марэннымі адкладамі старажытнага ледавіка. Паверхня плоскахвалістая з добра выяўленым мікрарэльефам у выглядзе паніжэнняў і невялікіх павышэнняў. Пераважаюць вышыні 140-160 метраў над узроўнем мора. Карысныя выкапні складаюць пераважна будаўнічыя матэрыялы — тры радовішчы мелу, чатыры — цагельнай сыравіны, шэсць радовішчаў пясчана-жвіравога матэрыялу, торф і гліна. У раёне магчыма выяўленне баксітаў.

Месцазнаходжанне Беларусі ў лясной зоне вызначае асноўны тып расліннасці — лясы, якія яшчэ 2,5-2 стагоддзі назад пакрывалі амаль усю яе тэрыторыю. Цяпер трэцяя частка Шчучынскага раёна пакрыта лясамі (32%), кустарнікамі, сустракаюцца забалочаныя мясціны. Пад сельскагаспадарчымі ўгоддзямі занята каля 53,8% тэрыторыі раёна. Найбольш распаўсюджаны дзярнова-падзолістыя (47,8%), дзярнова-падзолістыя забалочаныя (23,6%), дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя (18,4%) глебы.

Автор: Карлюкевич Алесь  

Приехав в Щучин, ищу то футбольное поле, где начинал играть Александр Бокий. Двукратный чемпион Советского Союза, он оставил память о себе у многих фанатов. Кто знает, может быть, и другие малыши вырвутся из этого провинциального, с уходом в начале 90-х годов воинских частей как будто мельчающего на глазах, городка в большой спорт, на большие стадионы... 

...Почему–то так складывалось, что, часто заглядывая на Гродненщину, даже путешествуя по два–три дня где–то неподалеку от Щучина, объезжал город стороной. И делал это без всякого умысла. Такими оказывались дорожные маршруты. К тому же электричкой и даже поездом сюда не добраться. Ближайшая железнодорожная станция — Рожанка — за семь километров в стороне. Но понимаю душой и сердцем, что и в Щучине, его внешней неброскости сокрыто немало тайн и разного рода историй. Потому недавно не выдержал и уже умышленно заглянул в Щучин. Из Минска на Лиду, затем дальше, на Гродно. Современный Щучин расположен у автомагистрали. Фактически на дороге... 

Щучин - один из древнейших городов Беларуси. Он возник в 15 веке, когда земли Беларуси входили в состав Великого Княжества Литовского. 

Средневековье и Новое время 

Первое упоминание о Щучине в письменном источнике относится к 1487 году, но принят пока за основу 1537 год, когда Щучин упоминается в одной из актовых книг Литовской метрики, хранящейся в госархиве Литвы. Документ свидетельствует о том, что мещанин Станислав Ольшанский, проживавший в Щучине, переехал в Мосты, принадлежавшие в тот момент королеве Боне. Из документа вытекает, что Щучин в этот момент превратился в местечко частновладельческого типа. Владели им попеременно Радзивиллы, затем Сципионы,Друцкия-Любецкие. В 15-18 вв. Щучин входил в состав Лидского повета Виленского воеводства. Название города происходит от фамилии Щуки. Щучин принадлежал к средним по численности населения местечкам частновладельческого типа. Радзивилы, которым принадлежал Щучин, главное внимание уделяли развитию сельского хозяйства, ремесла, торговле.В 18 веке Щучин перешел во владение надворного маршала Литовского княжества Сципио де Кампо.